Het kabinet heeft een AI-visie: op 6 november stemde de ministerraad in met de "Kabinetsvisie op Artificial Intelligence: Kiezen voor AI voor iedereen", een voorstel van staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit). Het is vooral een koersdocument met ambities en onderzoeken, met één concreet bedrag: €120 miljoen voor een Europees AI-project.
Wat is er nieuw?
Het kabinet wil zelf richting geven aan AI in plaats van af te wachten. Volledige onafhankelijkheid is nadrukkelijk niet het doel: Nederland wil genoeg eigen kennis en capaciteit houden om toegang tot belangrijke technologie te behouden en eigen keuzes te kunnen maken. Daarbij kiest het kabinet voor een beperkt aantal gebieden: gezondheid en zorg, energie, voedselproductie, mobiliteit en logistiek, veiligheid en defensie en de technologische industrie. De visie rust op drie pijlers.
1. Verantwoorde ontwikkeling en toepassing. Nederlandse AI-bedrijven moeten makkelijker kunnen groeien en AI moet sneller worden toegepast, in het bedrijfsleven en bij de overheid. Het kabinet werkt aan een brede aanpak voor datacenters. Begin 2027 volgen twee Kamerbrieven: een over AI-infrastructuur en rekenkracht en een over regie op datacenterontwikkeling. De AI-fabriek in Groningen, waar bedrijven en onderzoekers toegang krijgen tot AI-rekenkracht, is het voorbeeld dat het kabinet noemt. Voor deelname aan een Europees AI-project (een IPCEI) trekt het kabinet €120 miljoen uit. Binnen de overheid wil het kabinet succesvolle toepassingen breder beschikbaar maken en meer gezamenlijk inkopen.
2. Toegang en veiligheid. Het kabinet wil bepalen welke technologie en infrastructuur Nederland en Europa zelf in huis moeten hebben en waar samenwerking met betrouwbare partners volstaat, zodat we minder afhankelijk worden van een handvol buitenlandse bedrijven. Ook loopt er een verkenning naar een Nederlands AI-veiligheidsinstituut, naar het voorbeeld van het Britse AI Security Institute. Het adviesrapport daarover verwacht het kabinet in december 2026 naar de Tweede Kamer te sturen.
3. Sturing in lijn met publieke waarden. Het kabinet wil bedrijven en overheden helpen de AI Act in de praktijk toe te passen, onder meer met een regulatory sandbox: een plek om onder toezicht met nieuwe AI-toepassingen te experimenteren. Verder werkt het met de mediasector aan een Mediapact, onder meer over het gebruik van journalistieke content door AI. Burgers kunnen in 2027 en 2028 via praatmeemetdeoverheid.nl meepraten over de kansen en grenzen van AI. Het kabinet zet ook in op meer AI-geletterdheid in de hele samenleving.
Wat staat er niet in?
Concrete budgetten ontbreken grotendeels. Behalve de €120 miljoen voor het IPCEI noemt de Kamerbrief, voor zover we konden nagaan, geen bedragen. Wel zegt het kabinet dat er "gerichte en structurele investeringen" nodig zijn in rekenkracht, talent, onderzoek en toegang tot geavanceerde modellen. Veel is dus nog een voornemen of een onderzoek. De brief zegt zelf dat nog niet alle keuzes gemaakt zijn en dat het kabinet de komende tijd verder uitwerkt. Wel noemt het kabinet het Nederlandse taalmodel GPT-NL, binnen de gemeentelijke chatbot GEM, bij de overheidstoepassingen die worden opgeschaald of daarop worden voorbereid.
Wat betekent dit voor jou?
Voor ondernemers in het mkb: het kabinet wil dat in 2030 minstens 75 procent van het mkb geavanceerde digitale technologie gebruikt (AI, cloud en data-analyse). Dat doel bestond al. De brief wijst op bestaande steun, zoals zeven AI-hubs voor mkb-bedrijven en vijf Europese Digitale Innovatie Hubs, maar kondigt geen nieuwe subsidie aan. Bij AI voor bedrijven en het mkb lees je waar je zelf kunt beginnen.
Voor werkenden: AI-geletterdheid blijft een thema. De brief noemt dat mensen moeten begrijpen wat AI kan en niet kan, veilig met gegevens omgaan en uitkomsten kritisch beoordelen. Wat de AI Act daarvan van organisaties vraagt, lees je in onze uitleg over AI-geletterdheid. Over de gevolgen voor de arbeidsmarkt verwijst het kabinet naar zijn reactie op het SER-advies AI en werk, die tegelijk naar de Kamer ging.
Voor wie met gevoelige data werkt: de nadruk op eigen rekenkracht en minder afhankelijkheid past bij de discussie over Europese clouds, zoals bij de soevereine cloud van Microsoft. Een verplichting voor jou volgt er nu niet uit.
Volg de komende maanden vooral drie momenten: het rapport over het AI-veiligheidsinstituut (december 2026), de Kamerbrieven over AI-infrastructuur en datacenters (begin 2027) en de uitwerking van de sandbox voor de AI Act.
Bronnen
Eindredactie: Jan van Musscher, hoofdredacteur · Zo werken we
Zie AI Nieuws Daily vaker in Google: voeg ons toe als voorkeursbron
