Chinese AI-modellen als Qwen en DeepSeek winnen terrein bij bedrijven die AI gebruiken, meldde de NOS op 25 oktober 2026. De reden: ze zijn goedkoper dan de duurste Amerikaanse modellen, en je bepaalt zelf op welke servers ze draaien. Tegelijk wil China volgens de NOS de publicatie van open modellen aan banden leggen.

Wat is er aan de hand?

Volgens de NOS tonen steeds meer bedrijven interesse in open AI-modellen, die vooral van Chinese makers komen: Alibaba (Qwen), DeepSeek, Moonshot (Kimi) en Z.ai. De Amerikaanse aanbieders Anthropic, OpenAI en Google rekenen geld voor hun sterkste, gesloten modellen. Een open model kun je gratis downloaden.

Een voorbeeld uit het verhaal: het Amsterdamse advocatenkantoor Driven Lawyers draait een kleine versie van Qwen op servers in Duitsland om contracten samen te vatten. Oprichter Arvid van Oorschot zegt dat het model minder goed is dan de grote Amerikaanse modellen, maar voor sommige taken prima past. Zijn kantoor wil gevoelige dossiers niet naar servers in Amerika of China sturen. Philip Gast van The Stack, een netwerk van bedrijven en mensen die met AI werken, ziet veel vraag. Als je met veel goedkopere Chinese modellen hetzelfde werk kunt doen, waarom zou je dan nog een duur Amerikaans model nemen, zegt hij.

De NOS noemt ook cijfers van OpenRouter, een grote aanbieder van toegang tot veel verschillende modellen. Eind vorig jaar ging ongeveer 30 procent van het gebruik naar open modellen en 70 procent naar gesloten modellen zoals Claude, GPT en Gemini. Recent is dat omgedraaid: ongeveer 70 procent gaat nu naar open modellen, vooral van Chinese bedrijven. Op de openbare ranglijstpagina van OpenRouter staat wel een grafiek met het aandeel open en gesloten modellen, maar de exacte percentages konden we daar niet zelf controleren. Die cijfers komen dus van de NOS.

Wat betekent "open model" in de praktijk?

Een open model is een model waarvan de bestanden (de "gewichten") te downloaden zijn. Je kunt het dan draaien op je eigen computer, op een server van je eigen organisatie of bij een hostingpartij naar keuze, bijvoorbeeld in de EU. Je gesprekken gaan dan niet naar de maker. Zo werkt het bij Driven Lawyers. Hoe je een model lokaal draait leggen we uit bij LM Studio. De grootste modellen vragen wel dure hardware, zegt Gast, waardoor veel bedrijven ze huren bij een serverpartij. Dat is volgens hem nog vaak goedkoper.

Dat is wat anders dan de app of API van de maker zelf gebruiken. Het privacybeleid van DeepSeek zegt letterlijk dat het bedrijf je persoonsgegevens verzamelt, verwerkt en opslaat in de Volksrepubliek China. Gebruik je de DeepSeek-app, dan gaat wat je invoert dus daarheen. Download je een DeepSeek-model en draai je het zelf, dan staat er geen DeepSeek-server tussen. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde eerder al voor de app; wat zij zegt staat op onze DeepSeek-pagina.

Een open model is ook niet automatisch gratis in gebruik. Je betaalt voor servers en beheer, en de licentie verschilt per model. Lees die dus na voordat je het zakelijk inzet.

Wat is China van plan?

Volgens de NOS werkt Peking aan regels voor AI. In het huidige concept zou je een vergunning van de overheid nodig kunnen hebben om een open model te publiceren, of zou publicatie buiten China verboden kunnen worden. De vergunningsplicht zou niet gelden voor modellen die al openbaar zijn, zoals die van DeepSeek en Z.ai. Het gaat om plannen en een concept, niet om vastgestelde regels, en wij vonden geen officiële Chinese tekst om dat zelf te controleren.

De NOS-correspondent in China, Gabi Verberg, schetst de achtergrond: Peking wil waardevolle AI-kennis in eigen land houden. Het gevolg is onzekerheid of de grote Chinese bedrijven hun nieuwste modellen nog open blijven delen, en onder welke voorwaarden. Voorlopig komen er nog nieuwe open modellen uit China: Moonshot beloofde de gewichten van Kimi K3.1 Pro uiterlijk 4 november vrij te geven, en eerder deze maand verscheen DeepSeek V4.1 Flash-1017.

Wat betekent dit voor jou?

Verwerk je persoonsgegevens van klanten, patiënten of cliënten, dan geldt de AVG. De simpele vuistregel: stuur ze niet naar een dienst waarvan je niet weet waar ze terechtkomen. De app van DeepSeek bijvoorbeeld slaat je gegevens op in China. Wil je toch een Chinees model gebruiken, kies dan een open model dat je zelf of via een EU-hostingpartij draait, en laat je jurist of functionaris gegevensbescherming kijken naar de verwerkersovereenkomst.

Een praktische tip: test eerst met een klein model op niet-gevoelige teksten, zoals Driven Lawyers met een kleine Qwen. Bouw je bedrijfsproces op één model, houd dan rekening met de kans dat een nieuwe versie niet meer open verschijnt. Het model dat je nu hebt gedownload blijft werken, en het is handig om een alternatief achter de hand te hebben.

Bronnen

Eindredactie: Jan van Musscher, hoofdredacteur · Zo werken we

Zie AI Nieuws Daily vaker in Google: voeg ons toe als voorkeursbron