In dit artikel

Een AI-bubbel is een situatie waarin de prijzen van AI-bedrijven en de uitgaven aan AI harder stijgen dan de winst en omzet kunnen rechtvaardigen, zodat een scherpe correctie dreigt. Of we daar nu in zitten, weet niemand zeker: een bubbel is meestal pas als zodanig te herkennen nadat hij is gebarsten. Wat wel vaststaat is dat het IMF, de Bank of England en De Nederlandsche Bank de hoge waarderingen van AI-bedrijven in 2026 als financieel risico benoemen.

Dit artikel zet de argumenten voor en tegen op een rij, vergelijkt de situatie met de dotcombubbel en laat zien wat centrale banken zelf schrijven. Daarna lees je wat een knappende zeepbel voor jou als gebruiker of bedrijf kan betekenen. Stand van zaken: 16 oktober 2026. Dit is geen beleggingsadvies.

Wat bedoelen mensen met een AI-bubbel?

Het woord wordt voor drie verschillende dingen gebruikt, en dat maakt discussies verwarrend.

  1. Beurswaarderingen. Aandelen van AI-bedrijven en chipmakers zijn zo duur dat een tegenvaller tot een flinke koersdaling kan leiden.
  2. Investeringen. Techbedrijven bouwen datacenters en kopen chips voor bedragen die ze alleen terugverdienen als de vraag naar AI blijft groeien.
  3. Verwachtingen. Beloftes over wat AI binnenkort kan, zoals de AI-agents die we nu zien verschijnen, of de nog altijd theoretische AGI, kunnen te hoog gegrepen blijken.

Die drie kunnen los van elkaar bewegen. De technologie kan echt werken, terwijl beleggers er te veel voor betaald hebben. Dat is ook precies de kern van de discussie: een bubbel gaat over prijzen. Of AI nuttig is, is een andere vraag. Als je eerst wilt weten wat de techniek is, lees dan wat AI is en wat een LLM is.

De argumenten dat er een bubbel is

Veel meer investeringen dan omzet

Techbedrijven geven enorme bedragen uit aan rekenkracht. Alphabet liet in zijn kwartaalcijfers over het tweede kwartaal van 2026 (gepubliceerd op 22 juli 2026) een investering in vaste activa van ruim $44,9 miljard in dat ene kwartaal zien. De omzet van Google Cloud steeg in dezelfde periode met 82 procent tot $24,8 miljard. Het bedrijf verdient dus snel meer aan AI-diensten, maar geeft ook veel meer uit. Of die uitgaven zich terugbetalen, hangt af van de vraag in de komende jaren.

De Bank of England schrijft in het Financial Stability Report van 7 juli 2026 dat de aandelenkoersen vooral van AI-bedrijven zijn gestegen, en dat de koersstijging gedragen wordt door een klein aantal AI-gerelateerde bedrijven. Volgens de bank kan een herwaardering van de vooruitzichten tot een koersdaling leiden.

Circulaire deals

Een chipmaker investeert in een AI-lab, dat daarmee weer chips of cloudcapaciteit koopt bij diezelfde chipmaker of een cloudbedrijf. Zulke kringlopen maken de groei groter dan hij van buitenaf lijkt. Het IMF bekeek 14 van zulke transacties sinds 2023. In zijn blog bij het Global Financial Stability Report van oktober 2026 (13 oktober 2026) staat dat daarin ongeveer $300 miljard aan aandelenkapitaal en $650 miljard aan schuld zat, in ruil voor $1,4 biljoen aan toekomstige omzettoezeggingen. Die toezeggingen zijn contracten voor later: die omzet moet nog binnenkomen.

Steeds meer schulden

In het begin betaalden techbedrijven hun AI-uitgaven vooral uit eigen kasstroom. Dat verschuift. Het IMF schrijft dat hyperscalers (de grote cloudbedrijven) meer lenen en dat beleggers met geleend geld in AI-aandelen stappen. De Bank of England stelt in juli 2026 dat het gebruik van kredietmarkten door AI-bedrijven "snel is versneld", dat dit tempo van investeren historisch ongekend is en dat de toenemende complexiteit en ondoorzichtigheid van de schuldstructuren de risico's voor de financiële stabiliteit kan vergroten. De bank ziet overigens weinig aanwijzingen dat AI-financiering andere leners verdringt.

Hoge waarderingen en concentratie

De Nederlandsche Bank (DNB) noemt in het verslag van haar Financiële Stabiliteitscommissie van 26 juni 2026 de waarderingen op aandelenmarkten "bijzonder hoog, vooral voor technologie- en AI-gerelateerde ondernemingen". Dat optimisme hangt volgens DNB samen met de verwachting dat de hoge, AI-gedreven winstgroei voorlopig aanhoudt en dat de enorme AI-investeringen op termijn veel opleveren. Valt een van die twee tegen, dan kan het sentiment snel omslaan.

De argumenten dat het geen (ernstige) bubbel is

De omzet groeit echt. Anthropic meldde op 28 mei 2026 in zijn aankondiging van een nieuwe financieringsronde dat de run-rate omzet (de huidige omzet omgerekend naar een jaar) meer dan $47 miljard bedroeg. De waardering in die ronde was $965 miljard. Het gaat om een eigen mededeling van het bedrijf zonder geauditeerd jaarcijfer, maar het toont wel dat klanten betalen. Ook de cloudomzet van Alphabet laat sterke groei zien.

De kopers zijn winstgevende bedrijven. Het meeste geld komt van grote techbedrijven met bestaande, winstgevende bedrijfstakken. Voor de dotcomcrash kwam het vooral van een golf kleine, speculatieve startups. Goldman Sachs-economen gebruikten dit argument volgens de NOS in oktober 2025 al om te twijfelen of er wel sprake is van een bubbel.

Het gebruik is echt. ChatGPT, Claude en Gemini worden dagelijks voor werk gebruikt, en bedrijven schakelen over van proberen naar inkopen. Een product dat mensen elke dag gebruiken is moeilijker weg te denken dan een webshop zonder klanten.

Ook mét een correctie blijft de techniek. Een bubbel kan barsten zonder dat de technologie verdwijnt. Dat is wat er rond 2000 met het internet gebeurde.

AI-bubbel of dotcombubbel: wat is vergelijkbaar?

Rond 2000 kelderden de koersen van internetbedrijven, terwijl internet zelf bleef groeien. Dat patroon gebruiken optimisten ook nu: de techniek wint, een deel van de beleggers verliest.

Dotcomtijd Nu
Wie investeert Veel jonge internetbedrijven, vaak met weinig omzet Vooral grote, winstgevende techbedrijven, plus veel kapitaal van AI-labs
Financiering Veel aandelen en schuld Steeds meer schuld en private krediet (IMF, Bank of England)
Product Veel diensten met een onzeker verdienmodel Betalende klanten, maar de kosten zijn hoog
Risico Bedrijven die verdwijnen Concentratie in enkele bedrijven en wederzijdse afhankelijkheid

Het IMF vergeleek de situatie volgens de NOS (15 oktober 2025) met de dotcombubbel, terwijl hoofdeconoom Pierre-Olivier Gourinchas een eventuele klap kleiner achtte. Wij hebben die uitspraken niet in het oorspronkelijke IMF-document teruggevonden en geven ze daarom door als weergegeven door de NOS. De vergelijking klopt voor een deel en loopt voor een deel mank. Hoe harde cijfers zich verhouden, verschilt per meetmethode.

Wat zeggen het IMF, de Bank of England en DNB?

Geen van de instellingen spreekt over een "bubbel". Ze spreken over risico's op een correctie.

  • IMF, 13 oktober 2026. In het blog bij het Global Financial Stability Report noemen Athanasios Vamvakidis en Jason Wu een door AI gedreven marktcorrectie als een van drie toenemende risico's, naast hogere rentes op staatsleningen en cyberaanvallen. Volgens het IMF kan "dalende AI-investering en winstgevendheid" de optimistische verwachtingen onder druk zetten. Het IMF wil dat hefboom en liquiditeitsverschillen in AI, private krediet en andere niet-bancaire sectoren beperkt worden.
  • Bank of England, 7 juli 2026. De Financial Policy Committee ziet de waarderingen op sommige maatstaven "meer opgerekt" en noemt een mogelijke koersdaling als een herwaardering van de AI-vooruitzichten plaatsvindt. Die daling zou versterkt kunnen worden door concentratie en gelijkgerichte posities.
  • DNB, 26 juni 2026. De Financiële Stabiliteitscommissie schrijft dat de kwetsbaarheden, waaronder de hoge waarderingen van AI-gerelateerde bedrijven, onverminderd groot zijn. Het Overzicht Financiële Stabiliteit van mei 2026 legt de nadruk bij AI vooral op cyberrisico's.
  • ECB. In de laatste Financial Stability Review van 27 mei 2026 heeft de ECB het over aanhoudende kwetsbaarheden in het eurogebied. Een afzonderlijke uitspraak over AI-waarderingen konden we op de overzichtspagina niet bevestigen. De volgende uitgave staat gepland voor 18 november 2026.

Een waarschuwing van een toezichthouder beschrijft wat er mis kan gaan. Een voorspelling is het dus nog niet.

Wat betekent het voor jou als gebruiker of bedrijf?

Een koersdaling op de beurs raakt je werk met AI niet direct. De gevolgen komen indirect, via bedrijven die zonder geld komen te zitten.

  • Tools kunnen verdwijnen of veranderen. Character.AI vroeg op 12 oktober 2026 faillissement aan (Chapter 11). Het platform draait nog, maar of het blijft bestaan hangt af van een koper. Lees ons bericht over het faillissement van Character.AI voor wat dat betekent voor accounts en gesprekken. Het laat zien hoe kwetsbaar kleinere aanbieders zijn, al bewijst één faillissement nog geen bubbel.
  • Prijzen kunnen stijgen. Veel AI-diensten worden nu aangeboden tegen prijzen die de kosten mogelijk niet dekken. Dat is onze inschatting; per product is het niet bevestigd. Gaan investeerders meer rendement eisen, dan liggen hogere prijzen of strengere limieten voor de hand.
  • Lock-in. Bouw je processen, prompts en koppelingen volledig op één dienst, dan zit je vast als die verdwijnt of duurder wordt. Houd je gegevens exporteerbaar en kies standaarden die tussen aanbieders werken, zoals MCP.
  • Grote aanbieders zijn stabieler, maar ook kwetsbaar. Een dienst van een groot techbedrijf heeft meer reserves dan een startup die van één financieringsronde leeft. Kijk dus wie er achter een tool zit en hoe die verdient.
  • Wat je niet hoeft te doen. Stoppen met AI is niet nodig. Een prijscorrectie op de beurs maakt een goed werkende tool niet slechter.

Veelgestelde vragen

Is er een AI-bubbel?

Dat is niet met zekerheid te zeggen. Centrale banken en het IMF waarschuwen voor hoge waarderingen en een mogelijke correctie, maar noemen het zelf geen bubbel. De omzet van AI-bedrijven groeit ook echt. Of de prijzen te hoog zijn, blijkt pas achteraf.

Barst de AI-bubbel binnenkort?

Niemand weet wanneer, of of het gebeurt. Het IMF noemt een AI-correctie een van de toenemende risico's, maar geeft geen datum. Wie een tijdstip noemt, gokt.

Wat gebeurt er met mijn AI-tools als de bubbel barst?

De grote diensten blijven waarschijnlijk bestaan, kleinere kunnen verdwijnen of worden overgenomen. Maak daarom een back-up van belangrijke gegevens en vermijd afhankelijkheid van één aanbieder.

Is een AI-zeepbel hetzelfde als de dotcombubbel?

Er zijn overeenkomsten (snelle koersstijging van een nieuwe technologie) en verschillen (de huidige investeerders zijn vaker grote winstgevende bedrijven). Experts zijn het niet eens over hoe ver de vergelijking reikt.

Kan ik in AI-aandelen beleggen of beter niet?

Daar geven wij geen advies over. Dit artikel is informatie, geen beleggingsadvies. Praat met een erkend adviseur over je eigen situatie.

Bronnen

Eindredactie: Jan van Musscher, hoofdredacteur · Zo werken we